Woordverbanden

De Schrift beschrijft schepping met drie werkwoorden die elk een andere dimensie belichten: bara (uit niets), asah (vormen) en yatsar (kneden als pottenbakker).

Het verbond (berit) is het hart van Gods handelen met Zijn volk — een onverbrekelijke eed (shava) gedragen door trouw (chesed) en waarheid (emet).

Vier werkwoorden voor verlossing: gaal (lossend familielid), padah (vrijkopen), yasha (redden in nood), qanah (verwerven als eigendom).

Gebed in de Schrift: palal (oordeel uitspreken voor God), siach (meditatief spreken), chanan (genade smeeken), tephillah (de gebedsterm bij uitstek).

Wijsheid (chokmah) is praktische vakkundigheid — het kennen van God en Zijn wegen. Binah is inzicht (onderscheiding), tevunah begrip, daat kennis door ervaring.

Liefde overspant beide Testamenten: ahav (verbondsliefde), chesed (trouwe goedheid), racham (moederlijke tederheid), agapao en phileo in het Grieks.

Geloof (aman = vast staan, vertrouwen) en batach (veilig rusten in) beschrijven de Hebreeuwse geloofservaring. Het NT gebruikt pisteuo en pistis.

Het OT kent drie dimensies van zonde: chata (doel missen), avon (verdraaidheid), pesha (opstandige overtreding). Het NT hamartia omvat alle drie.

Tsedeq en tsedaqah betekenen rechtschapenheid in relatie — conform de verbondsnorm. Het NT dikaiosune omvat zowel rechtvaardiging als rechtvaardige levenswandel.

Shalom is geen afwezigheid van conflict maar volheid van alles wat goed is — heelheid, welzijn, harmonie. Het NT eirene draagt dezelfde rijke lading.

Qadosh/qodesh betekent afgezonderd voor God — het is Gods eigen eigenschap die Hij deelt met alles wat Hem toebehoort. Het NT hagios gaat op dezelfde wortel terug.

Kavod (gewicht, zwaarheid) beschrijft Gods manifest aanwezige majesteit. Tipharah is sierlijk schoon. Het NT doxa (LXX-vertaling van kavod) stond oorspronkelijk voor "mening".

Emet (vastheid, betrouwbaarheid) en emunah (trouw, geloof) zijn verwante wortels. Het NT aletheia benadrukt onverborgenheid — wat aan het licht treedt.

Chen (gunst, charme voor de meerdere) en chesed (verbondstrouw) zijn de twee pijlers van Gods onverdiende goedheid. Het NT charis voegt de notie van gave toe.

Gevurah (heldhaftige kracht), koach (vermogen, energie) en oz (sterkte, vastheid) beschrijven kracht in het OT. Het NT dunamis (krachtdaad) geeft ons het woord "dynamiet".

Or (licht als scheppingskracht), nogah (glinstering, helderheid) en het NT phos (licht als openbaring van God zelf — "God is licht").

Water als symbool van leven, chaos, reiniging en de Geest. Mayim (altijd meervoud), nahar (rivier), yam (zee/chaos), mayan (bron).

Shachah (neerbuigen, het lichaam als offer), halal (uitbundig loven — wortel van "halleluja"), proskuneo (bij de voeten neervallen in het NT).

Mamlakah (koninkrijk als territorium), melek (koning als persoon), malkuth (koningschap als heerschappij). Het NT basileia is de dynamische heerschappij van God.

Mavet (dood als macht en domein), sheol (dodenrijk), chay/chayyim (leven als levenskracht). Het NT thanatos en zoe (eeuwig leven als Gods eigen leven).

Qorban (nadering tot God), olah (brandoffer, geheel voor God), chattath (zondoffer), asham (schuldoffer), zebach (slachtoffer/vredeoffer), dam (bloed als verzoening).

Mishkan (woonplaats Gods), ohel moed (tent der samenkomst), hekal (paleis/tempel), devir (het Heilige der Heiligen), aron (ark van het verbond).

Mishpat (rechterlijk oordeel), din (rechtspreken), shaphat (besturen/richten), riv (pleiten/twisten). Het NT krisis en krino dragen dezelfde juridische lading.

Shuv (omkeren, terugkeren naar God), nacham (berouw/troost), metanoia (verandering van denken in het NT). Teshuvah is de Hebreeuwse term voor het proces van terugkeer.

Qum (opstaan), chayah (leven/herleven), anastasis (opstanding in het NT). De belofte van lichamelijke opwekking loopt van Ezechiels dorre beenderen tot Paulus brieven.

Davar (woord als daad), imrah (uitspraak, belofte), torah (onderwijzing), logos (het scheppende Woord). Gods woord is levend en krachtig.

Malak (boodschapper), seraphim (brandende), keruvim (beschermende), bene elohim (zonen Gods). Angelos in het NT. Gabriël en Michaël bij naam.

Menuchah (rustplaats), shabbat (ophouden met werken), nuach (rusten/neerzetten). De sabbatsrust als voorafschaduwing van de eschatologische rust (NT katapausis).

Shem (naam als wezen/karakter), YHWH (de Naam bij uitstek), El/Elohim/Adonai. Gods naam openbaren is Zijn karakter tonen. "In Mijn Naam" = in Mijn autoriteit.

Kaphar (bedekken/verzoenen), dam (bloed als leven), kipper (jom kippur), hilasmos (verzoening in het NT). Zonder bloedstorting geen vergeving.